Đăng ký kinh dinh, nói đơn giản là khi có ý tưởng kinh doanh và muốn thành lập DN, chủ đầu tư chỉ cần làm thủ tục đăng ký để khai sinh DN. Nhưng trên thực tiễn, việc khai sinh DN không phải lúc nào và ở đâu cũng mau chóng, thuận tiện. Những khó khăn mà DN phản chiếu phần đông không do Luật DN, mà do “rừng” văn bản hướng dẫn Luật và cơ chế thực thi. Chỉ riêng việc đăng ký ngành nghề kinh dinh, DN muốn được khai sinh, phải vượt qua cửa ải này với muôn nghìn quy định về ngành nghề cấm kinh doanh, kinh dinh có điều kiện, ngành nghề hạn chế kinh dinh, ngành nghề kinh dinh phải có chứng chỉ ngành nghề, ngành nghề kinh dinh có vốn pháp định được các văn bản hướng dẫn Luật kê hằng năm. Khi có ý tưởng kinh dinh, ông chủ mai sau mong muốn đăng ký một ngành nghề đúng với hoạt động mấu chốt mà DN sẽ cung cấp nhằm định vị chính DN trên thị trường và để đối tác dễ dàng nhận biết DN. Tuy nhiên, nhiều trường hợp, việc đăng ký ngành nghề như mong muốn không dễ dàng, mà chỉ được chọn lựa một ngành nghề từa tựa trong danh mục có sẵn. Một trường hợp khác, việc chọn lọc tên DN khi đăng ký kinh doanh không được cán bộ đăng ký kinh dinh chấp thuận, lý do không xuất phát từ vi phạm vào những điều cấm, mà chỉ đơn giản là tên không thích hợp với ngành nghề đăng ký kinh doanh… Tuy nhiên, khi sang đăng ký kinh doanh ở phòng đăng ký kinh dinh khác, cũng cái tên đó đã được hài lòng. Nhiều đối tượng thành lập pháp nhân để mua bán khống hóa đơn GTGT, trục lợi tiền thuế của Nhà nước Trong khi vẫn còn những vướng mắc nhất quyết nảy khi chủ đầu tư muốn thành lập một DN thì ở góc độ khác, vẫn có nhiều DN dễ dàng được khai sinh và rồi sau đó được sử dụng để phục vụ cho mục đích trái luật pháp. Đơn cử như tại vụ án lường đảo chiếm đoạt tài sản mà TAND TP. Hà Nội đưa ra xét xử gần đây, cơ quan điều tra làm rõ, CTCP Xuất du nhập Quốc tế đã được Chủ tịch HĐQT và giám đốc điều hành dựng lên nhằm vay vốn ngân hàng, phục vụ kế hoạch kinh dinh của… các công ty khác và xài cá nhân cho các đối tượng trên. Công ty này được thành lập từ năm 2006, hoàn toàn không có bất kỳ hoạt động sản xuất - kinh doanh nào và chỉ có một nhân sự là giám đốc điều hành, vốn điều lệ ghi trên đăng ký kinh doanh là 6 tỷ đồng, nhưng không có vốn thực góp. Tuy nhiên, pháp nhân này đã vay được 5,8 tỷ đồng từ BIDV Đông Hà Nội và gần 7 tỷ đồng tại Agribank. Một tỉ dụ khác là vụ dùng sổ đỏ giả để lừa đảo, vay hơn 70 tỷ đồng tại nhiều ngân hàng, bị cáo đã thành lập 4 pháp nhân, thuê người làm giám đốc và kế toán trưởng. Trong số 4 DN này, chỉ có 1 DN đích thực hoạt động, các DN còn lại là các công ty “ma”. Bị cáo đã dùng 4 pháp nhân này để lập các giao kèo mua bán hàng hóa, nguyên vật liệu (khống) rồi sử dụng 17 sổ đỏ giả đem thế chấp để vay vốn tại 6 ngân hàng. Không chỉ lợi dụng nhân cách pháp nhân để lường đảo, đặc biệt là lừa đảo vay vốn ngân hàng, nhiều đối tượng còn thành lập pháp nhân để mua bán khống hóa đơn, nhằm trục lợi tiền thuế của quốc gia. Chẳng hạn như chủ một DN đã bán hơn 200 hóa đơn GTGT, ghi khống nội dung bán các loại hoa quả, thuốc lá, máy điều hòa với tổng số tiền hơn 90 tỷ đồng. Đây chỉ là một trong số nhiều vụ việc phản ánh thực tế tình trạng DN được thành lập để dùng tư cách pháp nhân bán khống hóa đơn. Đáng để ý là các pháp nhân này có “dải” hoạt động phong phú, ngành nghề kinh doanh đa dạng, có thể quét từ lĩnh vực nông sản, thực phẩm, chế biến cho đến phân bón, hóa chất, xây dựng, đào tạo… thực tại ghi nhận tại các vụ án, các pháp nhân dạng này đều đăng ký vài chục ngành nghề kinh dinh, trong khi trụ sở, vốn, nhà xưởng, kho bãi… hầu như không có gì. Tuy nhiên, việc có nhiều ngành nghề kinh doanh thỉnh thoảng có thể giúp pháp nhân này tránh né nghĩa vụ hình sự. Tỉ dụ như trường hợp tranh chấp về giao kèo mua bán ô tô chuyên dụng, bên mua đã tạm ứng, nhưng bên bán không có hàng để giao và lý giải là không có tiền để nhập hàng, song song, yêu cầu bên mua tiếp chuyện chi tiền để bên bán nhập hàng. Khi xem xét vụ án này, những người có thẩm quyền đã cân nhắc về yếu tố hình sự, bởi nếu pháp nhân không có chức năng, ngành nghề kinh dinh mua bán ô tô thì có dấu hiệu lạm dụng, lường đảo. Tuy nhiên, do pháp nhân bán hàng có đăng ký ngành nghề mua bán ô tô, rốt cục, vấn đề này đã được gác lại. Với trên 300.000 DN đăng ký hoạt động trên cả nước và chế tài còn lỏng lẻo hiện giờ, các cơ quan chức năng gần như bất lực với việc hậu kiểm hoạt động của các DN sau khi đăng ký kinh doanh.Có lẽ, để đấu tranh với DN “ma”, các DN chỉ có cách cảnh giác với bạn hàng, đối tác có những dấu hiệu đáng ngờ. “Chủ trương là tiền đăng hậu kiểm, nhưng hậu kiểm chưa tốt” Luật sư Hoàng Văn Hướng, Trưởng văn phòng Luật sư Hoàng Hưng Chủ trương của Nhà nước là tiền đăng hậu kiểm, nhưng do khâu hậu kiểm chưa đích thực hiệu quả nên mới xuất hiện tình trạng nhiều pháp nhân được thành lập với mục đích lừa đảo. Tỉ dụ như về vấn đề hóa đơn, trước đây là mua hóa đơn và nay là tự in hóa đơn thì đều có quy trình chặt chẽ như là xác nhận hội sở, ngành nghề kinh doanh, vốn, điều hành quản lý…, sau đó cơ thuế quan rà soát hàng tháng ưng chuẩn lập, nộp BCTC. Nhưng thực tại là cơ quan quản thuế rất ít khi rà soát tính chính xác của các hiệp đồng mua bán có xuất hóa đơn. Bên cạnh đó, tình trạng có những pháp nhân “ma”, được thành lập với mục thực thụ hiện hành vi lường đảo còn lên đường từ tinh thần chủ quan của những bên có quan hệ với những pháp nhân này. Chẳng hạn như với ngân hàng, lẽ ra phải giám định hồ sơ vay vốn, rà DN thành lập từ bao giờ, vốn thực tiễn ra sao, hoạt động kinh doanh thế nào rồi mới quyết định cho vay, nhưng thực tế, vẫn có những nhà băng “nhắm mắt cho vay” tiền tỷ đối với DN mới thành lập được 3 ngày. Ngừa phạm nhân kinh tế, không thể trông vào Luật DN Ths. Phan Đức Hiếu, Phó trưởng Ban Môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) Phải dìm là có thực tế DN được lập ra với mục đích không tốt đẹp ngay từ đầu, nhưng các bên có liên hệ như ngân hàng, đối tác đều có dụng cụ để ngừa và nếu thực thụ dùng các phương tiện này hữu hiệu thì tổn thất đã không xảy ra. Không thể đòi hỏi chỉ dùng quy định của Luật DN, các quy định khai sinh DN là có thể phòng ngừa các hoạt động tội nhân. Việc hậu kiểm của cơ quan đăng ký kinh dinh chỉ nhằm mục đích phát hiện vướng mắc và hỗ trợ DN tuân pháp luật. Đồng thời, thông tin cung cấp cho các bên liên hệ cũng chỉ nằm trong khuôn khổ quản lý của cơ quan này, các thông tin khác về hoạt động của DN, liệu có hoạt động buôn bán hàng giả, mua bán hóa đơn khống, lường đảo, trốn thuế… thuộc phạm vi quản lý của các cơ quan khác. Trong đó, cơ thuế quan là cơ quan nắm bắt tận chân DN, do đó, việc hậu kiểm cũng như nguồn thông báo từ của cơ quan này rất quan yếu.
|
Thứ Sáu, 26 tháng 7, 2013
DN “ma” ngày càng tác oai, tác quái
