“Buôn có bạn, bán có phường”

Đáng để ý, dù chỉ dùng một diện tích rất nhỏ nhưng nuôi cá tra lại có năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Đến nay, cá tra Việt Nam vẫn là hàng “độc quyền” trên trường quốc tế. Về nguyên tắc, đáng lẽ hàng độc quyền phải được bán với giá cao và có quyền quyết định về giá. Song, thực tại giá cá tra XK càng ngày càng giảm, khiến người nuôi thua lỗ. Giá cá tra hiện thời chỉ ở mức 1,8 - 2,5 USD/kg, thấp hơn rất nhiều so với mức 4,93 USD/kg của những năm 1998. Căn do chủ yếu vẫn là do các DN Việt Nam còn yếu kém trong khâu quản lý và phối hợp XK, vẫn còn tồn tại sự cạnh tranh trong chính nội bộ các DN của Việt Nam. Đó là tình trạng tự giẫm chân nhau, chào giá thấp, bán giá phá khiến cho hàng hóa mất sức cạnh tranh, đồng thời bị ép giá. Thực tế này không chỉ tồn tại trong ngành hàng cá tra mà hầu hết các ngành hàng XK của Việt Nam đều gặp phải, nhất là hàng nông sản. Một duyên do khác dẫn tới hàng Việt Nam kém sức cạnh tranh đến từ phương thức XK của DN. Lâu nay, do yếu vốn, cộng với vốn kiến thức cũng như thông tin thị trường ít nên các DN XK Việt Nam thường chọn lựa phương thức XK qua công ty trung gian để tránh những rủi ro. Thế nhưng, việc quá lạm dụng phương thức này đã làm cho DN sản xuất và XK của Việt Nam ít có khả năng kiểm soát đối với quơ chuỗi giá trị của sản phẩm, hay chỉ thu về phần nhỏ và rẻ nhất trong thảy giá trị gia tăng. Vậy nên, đã đến lúc, các DN Việt Nam phải tính đến phương thức XK trực tiếp để nâng giá trị gia tăng cho hàng hóa XK, nâng cao vị thế của các mặt hàng nông phẩm của Việt Nam trên thị trường quốc tế. Ý tưởng thành lập trọng tâm phân phối và sàn đấu giá thủy sản tại châu Âu của Hiệp hội Chế biến và XK Thủy sản Việt Nam cũng là một cách để DN có dịp bán hàng trực tiếp với khối lượng ổn định cho các chuỗi siêu thị, các nhà bán lẻ lớn thay vì phải qua trung gian như hiện nay. Ở một góc cạnh khác, việc thành lập trung tâm phân phối và sàn đấu giá cũng đồng nghĩa với việc các DN phải sáng tỏ và đồng bộ hơn về giá cả, chất lượng, từ đó hạn chế tình trạng cạnh tranh không lành mạnh. Diệp Anh